يادداشتها و پينوشتهاى پژوهنده ( 151 ) 2 / 2 « رباني . . . » . در اين برگ ( برگ نخست دستنوشت ) آسيب ديدگيهايى كه باعث ناخوانايى گرديده است ، بسيارست ؛ ازين رو نقطة چين به جاى بخشهاى ناخوانا گذاشته‌ايم . به برخى از قرائتهامان نيز اطمينان نداريم ، چنان كه ندانستيم بين « معاني » و « خوض » چيز ديگرى نوشته شده يا نه . شايد خلاصهء مضمون نوشتهء مصنّف چنين باشد : « آنگاه كه از نگارش بلابل القلاقل - به لطف و عنايت خداوند متعال - فارغ شدم ، على بن ابى طالب صادق كه تصنيف آن كتاب را خواسته بود ، خواست كه هر آيهء قرآن را - كه با عبارات . . . آغاز شده بود - ، جز آنچه در بلابل القلاقل تفسير كرده بودم و نيز همهء سورهء يوسف ( على نبيّنا و آله و عليه السّلام ) را ، تفسير كنم . خواهشش را انجام دادم و نام كتاب را « دقائق التّأويل و حقائق التنزيل » نهادم ، از خداى براى إتمام آن يارى مىجويم . . . » - و اللّه أعلم بالصّواب . افزودنى است كه دو عبارتى كه ازين درآمد در « فهرستوارهء فقه هزار و چهارصد سالهء إسلامي » ( ص 107 ) درج شده هم براى ما برغم كوتاهى سودمند بوده ولى ضبطشان خالي از سهو نيست و ( گ . ) ما دقيق‌تر ضبط كرده‌ايم . در تكميل نقطة چينها حدسهايى مىتوان زد مثلا بجاى « . . . غ » ، « إبلاغ » ، يا . . . ( 152 ) 3 / 5 « محمّد و موسى - عليهما السّلام » . از لحاظ معنائى ، لفظ « كتابهاى » ، قبل از اين عبارت درست مىآيد . ندانستم در دستنوشت چه نوشته شده است . كلمات پيش از آن هم دانسته نشد . ( 153 ) 3 / 5 « و بالآخرة اى » . از درستى قرائت مطمئن نيستم . « اى » : تازى است و حرف تفسيرست : « گونهء ديگر است از ساعتها او را معوج خوانند ، اى كژ . » ( التّفهيم ) ، « و منجّمان آن را سالها تربيت نام كنند ، اى پروردن . » ( التّفهيم ) ( نقل با دستزد از : لغتنامهء دهخدا )